Türk Dünyasında Ortak Alfabenin Yaygınlaştırılmasında Bilişim Uygulamaları ve Yapay Zeka

Abstract

Makalede Türk dünyasında ortak alfabenin yaygınlaştırılmasında yapay zekânın rolü incelenmektedir. Yaklaşık yüz yıl önce Bakü'de düzenlenen Birinci Türkoloji Kongre zamanı kabul edilen Birleşik Yeni Türk Alfabesi, Türk halkları için önemli bir adımdı. Ancak Baskı döneminde sadece aydınlar ve siyasetçiler değil, alfabe ve kültür de baskıya maruz kalmıştır. Yıllar sonra Bişkek'te Türk Devletleri Teşkilatı'nın aldığı kararla, otuz dört harften oluşan ortak alfabenin kullanılması ve yaygınlaştırılması, Türk halklarının tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Modern zamanlarda bilişim teknolojileri ve yapay zeka, ortak alfabenin benimsenmesi sürecinde önemli fırsatlar sunar. Geçmişteki alfabe değişiklikleri teknik zorluklara yol açmış olsa da günümüz teknolojisi bu engelleri ortadan kaldırır. Unicode ve UTF-8 gibi karakter setleri sayesinde Latin alfabesinde ifade edilemeyen ses ve simge kalmaz. Bu standartlar farklı yazı sistemlerinin dijital ortamda sorunsuz bir şekilde kullanılmasını sağlar. Makalede, farklı alfabelerdeki metinlerin ortak bir Türk alfabesine dönüştürülmesinde yapay zekânın, özellikle optik karakter tanıma (OCR) ve metin dönüştürme araçları aracılığıyla oynadığı role dikkat çekilir. Örneğin, Translayt gibi yapay zeka destekli bir yazılım, Osmanlı Türkçesiyle yazılmış basılı eserleri Latin alfabesine başarıyla dönüştürebilir. Bu tür uygulamalar Türk halklarının edebi ve kültürel mirasının dijital ortama aktarılıp geniş kitlelere ulaştırılmasını kolaylaştırmaktadır. Sonuç olarak yapay zekâ ve bilişim teknolojileri, ortak Türk alfabesinin yaygınlaştırılması ve kültürel mirasın korunmasında önemli rol oynamaktadır. Yapay zekânın desteğiyle oluşturulan platformlar ve dil modelleri sayesinde Türk dünyasının zenginlikleri dijital ortama aktarılarak gelecek nesillere aktarılabilir.